Direct naar inhoud
Kennisbank

Begrippenlijst
Alle energietermen uitgelegd

Van kWh tot saldering, van TTF tot dynamisch contract. Begrijp alle termen die je tegenkomt bij het vergelijken van energie.

Spring naar categorie:

EenhedenEnergiemarktContractenKostenOverstappenNetbeheerZonnepanelenWarmtepompenOpslagTechnologieLaadpalenDuurzaamheidWetgevingVerbruikSubsidiesOrganisaties

Eenheden

kWh
Kilowattuur. De standaardeenheid voor elektriciteitsverbruik. CBS/PBL ramen voor 2026 gemiddeld 1.747 kWh netto stroom per huishouden.
MWh
Megawattuur. 1 MWh = 1.000 kWh. Wordt gebruikt voor groothandelsprijzen op de energiemarkt, bijvoorbeeld de TTF-gasprijs.
m³
Kubieke meter. De eenheid voor gasverbruik. CBS/PBL ramen voor 2026 gemiddeld 928 m³ aardgas per huishouden.
SCOP
Seasonal Coefficient of Performance. Geeft het seizoensrendement van een warmtepomp weer. Een SCOP van 4 betekent dat de pomp 4 kWh warmte levert per 1 kWh stroom.
GWP
Global Warming Potential. Maatstaf voor het broeikaseffect van koelvloeistoffen in warmtepompen. Hoe lager, hoe milieuvriendelijker.

Energiemarkt

TTF
Title Transfer Facility. De Europese referentieprijs voor aardgas, verhandeld in Amsterdam. De TTF-prijs bepaalt indirect wat jij betaalt voor gas.
EPEX
European Power Exchange. De Europese beurs waar stroom wordt verhandeld. De EPEX SPOT dayahead-markt bepaalt de stroomprijs voor de volgende dag.
Spotmarkt
De markt waar energie wordt verhandeld tegen de actuele dagprijs. Bij een dynamisch contract betaal je de spotmarktprijs plus een opslag.
LNG
Liquefied Natural Gas. Vloeibaar aardgas dat per schip wordt vervoerd. Belangrijk voor de gasvoorziening in Europa als alternatief voor pijpleidinggas.
Arbitrage
Het benutten van prijsverschillen op de energiemarkt. Bijvoorbeeld stroom opslaan als het goedkoop is en gebruiken als het duur is, met een thuisbatterij.

Contracten

Vast contract
Een energiecontract waarbij de prijs per kWh en m³ vaststaat voor de hele looptijd (meestal 1 of 3 jaar). Geeft zekerheid over je maandlasten.
Dynamisch contract
Een energiecontract waarbij je de echte marktprijs betaalt, die elk uur (stroom) of elke dag (gas) verandert. Kan goedkoper zijn als je flexibel verbruikt.
Variabel contract
Een energiecontract met tarieven die per kwartaal worden aangepast op basis van de marktprijzen. Zit qua risico tussen vast en dynamisch in.
Modelcontract
Sinds de Energiewet 2026 verplichte gestandaardiseerde contracten die leveranciers moeten aanbieden, zodat consumenten makkelijker kunnen vergelijken.
Contractduur
De looptijd van je energiecontract. Meestal 1 of 3 jaar bij vaste contracten, of maandelijks opzegbaar bij variabele en dynamische contracten.

Kosten

Vastrecht
De vaste maandelijkse kosten die je leverancier rekent, ongeacht je verbruik. Dit bedrag betaal je voor de levering van stroom en gas.
Kale leveringsprijs
De prijs van de leverancier zonder energiebelasting en btw. Geen belasting. Eneco/Frank publiceren all-in; kale = all-in / 1,21 − EB excl. Snapshot 31 augustus 2026. ACM-monitor gaf deze run geen kale-eenheidsprijzen.
Energiebelasting
Belastingdienst 2026 excl. btw: €0,09161/kWh (schijf 0–2.900 én 2.901–10.000) en €0,60066/m³ (0–1.000 én 1.001–170.000). Incl. 21% btw: €0,11085 en €0,72680. ODE is €0.
Vermindering energiebelasting
Officieel 2026: €519,80 excl. btw / €629 incl. btw (Rijksoverheid). 519,80 × 1,21 = €628,96. Per elektriciteitsaansluiting met verblijfsfunctie.
Netbeheerkosten
Transport- en aansluitkosten. 2026 standaard 3×25A+G6: Enexis €742,20, Liander €744,66, Stedin €751,22 (incl. btw).
Welkomstbonus
Een eenmalige bonus die sommige leveranciers geven als je overstapt. Klinkt aantrekkelijk, maar compenseert niet altijd een duurder tarief.
Opzegvergoeding
De boete die je betaalt als je een vast contract voortijdig beëindigt. Bij variabele en dynamische contracten geldt geen opzegvergoeding.
Terugleverkosten
Kosten die leveranciers rekenen als je stroom teruglevert aan het net. In de geverifieerde modelcontracten van 31 augustus 2026: €0,04505–€0,14088/kWh. Geen marktoverzicht.
Terugleververgoeding
De vergoeding die je ontvangt voor stroom die je teruglevert aan het net. Niet alle leveranciers bieden dit; sommige rekenen juist kosten.
BTW
Belasting Toegevoegde Waarde. Alle energietarieven op Energiekenner.nl zijn inclusief 21% BTW.

Overstappen

Flitsoverstap
Sinds de Energiewet 2026 kun je binnen 5 werkdagen overstappen naar een andere energieleverancier. Je nieuwe leverancier regelt alles.
Opzegtermijn
De tijd die je in acht moet nemen voordat je contract eindigt. Sinds 2026 is dit maximaal 5 werkdagen voor alle contractvormen.
Bedenktijd
Na het afsluiten van een nieuw energiecontract heb je 14 dagen bedenktijd om kosteloos te annuleren.
Vangnetleverancier
Als je energieleverancier failliet gaat, word je automatisch overgeheveld naar een vangnetleverancier zodat je nooit zonder stroom of gas zit.

Netbeheer

Netbeheerder
Het bedrijf dat verantwoordelijk is voor het elektriciteits- en gasnet in jouw regio. In Nederland zijn dit Liander, Enexis en Stedin.
Liander
De grootste netbeheerder van Nederland. Actief in grote delen van Noord-Holland, Gelderland, Flevoland en delen van Zuid-Holland en Noord-Brabant.
Enexis
Netbeheerder actief in Noord-Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe en Groningen.
Stedin
Netbeheerder actief in Zuid-Holland, Utrecht en delen van Noord-Holland.
Smart Grid
Een intelligent elektriciteitsnet dat vraag en aanbod beter op elkaar afstemt. Maakt lokale energiedeling en slim laden mogelijk.

Zonnepanelen

Saldering
De regeling waarbij je teruggeleverde zonnestroom verrekent met je afgenomen stroom. De salderingsregeling wordt afgebouwd en stopt volledig in 2027.
Salderingsregeling
De wettelijke regeling die je toestaat om teruggeleverde stroom (van zonnepanelen) te verrekenen met afgenomen stroom op jaarbasis.
Terugleversubsidie
Verwachte vergoeding na afschaffing van saldering in 2027 om zonnepaneelbezitters te compenseren. Details worden nog uitgewerkt.
Netto-negatieve teruglevering
De situatie waarin je terugleverkosten hoger zijn dan de vergoeding die je ontvangt. Dit kan voorkomen bij leveranciers met hoge terugleverkosten.

Warmtepompen

Warmtepomp
Een systeem dat warmte uit de buitenlucht, bodem of grondwater haalt en omzet in verwarming voor je huis. Veel zuiniger dan een cv-ketel.
Lucht-water warmtepomp
Warmtepomp die warmte uit buitenlucht haalt en via radiatoren of vloerverwarming afgeeft. Meest populair type in Nederland.
Grond-water warmtepomp
Warmtepomp die warmte uit de bodem haalt via een bodemlus. Hogere aanschafkosten maar stabieler rendement, ook bij vrieskou.
Hybride warmtepomp
Combinatie van een warmtepomp en gasketel. De warmtepomp doet het basiswerk, de gasketel springt bij op koude dagen. Goede eerste stap naar gasvrij.
ISDE-subsidie
Investeringssubsidie Duurzame Energie. Subsidie van de overheid voor de aanschaf van een warmtepomp, tot enkele duizenden euro's.

Opslag

Thuisbatterij
Een batterij die je thuis installeert om zonnestroom op te slaan of goedkope stroom in te kopen. Steeds populairder nu saldering stopt.
V2G
Vehicle-to-Grid. Technologie waarmee je elektrische auto stroom teruggeeft aan het elektriciteitsnet op momenten dat de stroomprijs hoog is.
V2H
Vehicle-to-Home. Technologie waarmee je elektrische auto je huis van stroom voorziet, bijvoorbeeld 's avonds met overdag opgeladen zonnestroom.
LFP
Lithium-ijzerfosfaat. Batterijchemie die veel wordt gebruikt in thuisbatterijen vanwege de lange levensduur en veiligheid.
NMC
Nikkel-Mangaan-Cobalt. Batterijchemie met hogere energiedichtheid maar kortere levensduur dan LFP.
Round-trip efficiency
De efficiëntie waarmee een batterij stroom opslaat en weer afgeeft. Bij 90% efficiency verlies je 10% van de opgeslagen stroom.

Technologie

Slimme meter
Een digitale energiemeter die automatisch je verbruik registreert en doorgeeft aan je netbeheerder. Nodig voor dynamische tarieven.
P1-poort
De gegevensuitgang op je slimme meter waarmee je real-time verbruiksdata kunt uitlezen met een P1-dongle.
DSMR
Dutch Smart Meter Requirements. De standaard voor slimme meters in Nederland. Versie 5.0.2 is de meest recente.
HEMS
Home Energy Management System. Software die je energieverbruik, opwek en opslag automatisch optimaliseert op basis van tarieven en weer.
Home Assistant
Een open-source HEMS-platform waarmee je je energieverbruik kunt monitoren en apparaten slim kunt aansturen.

Laadpalen

Laadpaal
Een oplaadpunt voor elektrische auto's. Kan thuis (3,7–22 kW), semi-publiek of publiek langs de weg (50–350 kW) staan.
CCS/CCS2
Combined Charging System. De Europese standaard voor snelladen van elektrische auto's, tot 350 kW.
CHAdeMO
Een Japanse snellaadstandaard die wordt uitgefaseerd in Europa ten gunste van CCS.
MID-meter
Een gekalibreerde energiemeter die wettelijk vereist is als je laadkosten wilt doorberekenen aan derden.

Duurzaamheid

GvO
Garantie van Oorsprong. Een certificaat dat bewijst dat stroom uit een hernieuwbare bron komt (wind, zon, water). Leveranciers kopen GvO's om groene stroom te claimen.
Sjoemelstroom
Groene stroom die eigenlijk niet groen is: leveranciers kopen goedkope buitenlandse GvO-certificaten en verkopen grijze stroom als groen.
Stroometiket
Een label dat toont uit welke bronnen de stroom van een leverancier komt (percentage wind, zon, kolen, gas). Verplicht voor alle leveranciers.
VertiCer
De organisatie die in Nederland GvO's uitgeeft en beheert voor hernieuwbare energieproductie.
ERE-certificaten
Emissiereductie-eenheden. Certificaten die de CO2-besparing van hernieuwbare energie vastleggen.
Energiegemeenschap
Een groep burgers of bedrijven die samen lokaal energie opwekken, opslaan en delen.

Wetgeving

Energiewet 2026
De nieuwe energiewet die per 2026 in werking is getreden. Regelt onder andere de flitsoverstap (5 dagen), modelcontracten en betere consumentenbescherming.
ACM
Autoriteit Consument & Markt. De toezichthouder die de energiemarkt bewaakt en leveranciers controleert op naleving van regels.
Actieve afnemer
Wettelijke status uit de Energiewet 2026 voor consumenten die zelf energie opwekken, opslaan of delen.
Energiedelen
Het delen of verkopen van zelfopgewekte energie met buren of een energiegemeenschap. Mogelijk gemaakt door de Energiewet 2026.

Verbruik

Energielabel
Een classificatie (A+++ t/m G) die aangeeft hoe energiezuinig een woning of apparaat is. A+++ is het zuinigst.
Sluipverbruik
Het stroomverbruik van apparaten die op standby staan. Kan oplopen tot 10% van je totale stroomverbruik.
Terugverdientijd
De periode die nodig is om een investering (zoals zonnepanelen of een warmtepomp) terug te verdienen door besparing op energiekosten.
Verbruiksprofiel
Het patroon van je energieverbruik over de dag en het jaar. Belangrijk bij de keuze tussen vast en dynamisch contract.

Subsidies

KOR
Kleineondernemersregeling. BTW-vrijstelling voor kleine zonnepaneelbezitters die stroom terugleveren.
SPRILA
Subsidieregeling voor publiek toegankelijke laadinfrastructuur. Voor bedrijven die openbare laadpalen plaatsen.
SVVE
Subsidieregeling voor Verduurzaming van Verenigingen van Eigenaars. VvE's kunnen subsidie krijgen voor energiebesparende maatregelen.
RVO
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Voert energie- en subsidiegeregelingen uit namens de overheid.

Organisaties

Consumentenbond
Nederlandse consumentenorganisatie die onder andere energieleveranciers beoordeelt en vergelijkt.
WISE
World Information Service on Energy. Onafhankelijk onderzoeksinstituut dat energiemarkten analyseert.
ElaadNL
Kenniscentrum voor laadinfrastructuur in Nederland. Onderzoekt en adviseert over slim laden en V2G.
TNO
Nederlandse Organisatie voor Toegepast Wetenschappelijk Onderzoek. Doet onder andere onderzoek naar energietechnologie.

Totaal 80 energietermen uitgelegd. Mis je een begrip? Laat het ons weten.

Veelgestelde vragen over energietermen

Wat is het verschil tussen kWh en kW?
kW (kilowatt) is een eenheid van vermogen — hoeveel energie een apparaat op een bepaald moment verbruikt. kWh (kilowattuur) is een eenheid van energieverbruik — hoeveel energie er over een periode is verbruikt. Voorbeeld: een 2 kW wasmachine die 1,5 uur draait verbruikt 3 kWh.
Wat betekent TTF en waarom is het belangrijk?
TTF (Title Transfer Facility) is de Europese gasbeurs in Amsterdam. Op 31 augustus 2026 noteerde ICE/Euronews een ochtendprijs rond €69,15/MWh en een high van €70,85/MWh (oktoberlevering). AlleCijfers gaf €65,13 op 27 augustus en een augustusgemiddelde van €60,84/MWh.
Wat is het verschil tussen variabel, vast en dynamisch contract?
Bij een vast contract staat je tarief voor 1-3 jaar vast. Bij een variabel contract wordt je tarief elke 1-3 maanden aangepast. Bij een dynamisch contract betaal je de echte marktprijs per uur (stroom) of per dag (gas). Vast geeft zekerheid, dynamisch kan goedkoper zijn als je flexibel bent.
Wat is de energiebelasting en hoeveel is het in 2026?
Energiebelasting 2026 (Belastingdienst-tabel, excl. btw): €0,09161/kWh in schijf 0–2.900 én 2.901–10.000 kWh; €0,60066/m³ in schijf 0–1.000 én 1.001–170.000 m³. Incl. 21% btw: €0,11085/kWh en €0,72680/m³. Vermindering €519,80 excl. / €629 incl. (Rijksoverheid; 519,80 × 1,21 = €628,96). ODE is €0. Kale leveringsprijs is geen belasting.
Wat zijn netbeheerkosten en kan ik die verlagen?
Netbeheerkosten zijn transport- en aansluittarieven. Je kunt je netbeheerder niet kiezen. Voor 3×25A + G6 (500–4.000 m³) is dat in 2026 €742,20 (Enexis), €744,66 (Liander) of €751,22 (Stedin), incl. btw.

Nu je de termen kent: vergelijk zelf

Met kennis van alle energietermen kun je beter vergelijken. Bekijk de actuele tarieven en vind de goedkoopste leverancier.

Vergelijk alle leveranciersBereken je kosten